Cyberatak na lodówki w supermarketach. Druga fala w Europie, zamrażarki grzały do 50°C
Cyberatak na lodówki w supermarketach wrócił w nocy z 1 na 2 listopada 2026 r. Tym razem w kilku krajach Europy naraz: w Belgii, Luksemburgu, Szwecji, Irlandii, Holandii i Estonii. Ktoś przejął sterowniki chłodni i zamrażarek, a rano sklepowe zamrażarki pokazywały nawet 50°C. To druga taka fala w ciągu trzech tygodni - w połowie października podobny atak dotknął setek sklepów we Francji.
Co się stało w poniedziałek
Najmocniej oberwała Belgia. Według relacji mediów problemy z chłodzeniem miało około 40 sklepów Delhaize (także w Luksemburgu), 15 z 700 sklepów Carrefour, kilka franczyzowych sklepów Spar i sieć masarni De Laet & Van Haver. Delhaize mówi oficjalnie o „incydencie IT”, który wpłynął na systemy chłodnicze w kilkudziesięciu sklepach.
- Szwecja: sklepy ICA w południowej części kraju (m.in. Sjöbo, Tomelilla, Simrishamn) i kilka sklepów Coop. ICA w Sjöbo napisała wprost, że ktoś włamał się do systemów i ustawił temperaturę na 50 stopni. Sklep zamknięto, towar poszedł do utylizacji.
- Irlandia: sieć SuperValu wycofała część produktów chłodzonych i mrożonych z 13 sklepów.
- Estonia: firma serwisująca chłodnie dla kilku sieci zareagowała na tyle szybko, że straty były ograniczone.
- Straty: dokładnego bilansu jeszcze nie ma. Euronews pisze o żywności wartej około 100 tys. euro w samej Belgii, belgijska masarnia wyceniła swoje mięso na około 15 tys. euro.
Jak to możliwe, że lodówka ma dostęp do internetu
Duże chłodnie w supermarketach nie są zwykłymi lodówkami. Steruje nimi centralny sterownik, który pilnuje temperatur, cykli odszraniania i alarmów. Serwisanci chcą mieć do niego dostęp zdalny, bo to oszczędza wyjazdy - Danfoss szacuje, że zdalne połączenie eliminuje 15-30% niepotrzebnych wizyt. Problem w tym, że często realizuje się to najprościej: router w sklepie przekierowuje ruch z internetu prosto do sterownika.
Atakujący nie potrzebują przy tym wirusa. Wystarczą wbudowane funkcje urządzenia: zmiana temperatury zadanej, włączenie odszraniania albo wyłączenie alarmów. Dla systemu wygląda to jak zwykła praca serwisanta, dlatego trudno to szybko wyłapać.
- Jakie sterowniki: po październikowym ataku francuskie agencje ANSSI i CERT-FR wskazały sterowniki Danfoss serii AK-SM i AK-SC oraz konsole XWEB firm Copeland i Dixell. Danfoss podał, że większość zaatakowanych urządzeń to starsze modele bez aktualizacji zabezpieczeń.
- Skala: firma Forescout znalazła w wyszukiwarce Shodan prawie 13 tys. wystawionych do internetu systemów zarządzania chłodnictwem w 99 krajach. W 80% sterowników Danfoss z tej listy działało oprogramowanie starsze niż wersja z poprawkami znanych luk.
Kto za tym stoi
Nie wiadomo. Nikt się nie przyznał i nikt nie zażądał okupu. Unijny komisarz ds. rolnictwa Christophe Hansen nazwał to celową próbą zakłócenia łańcucha dostaw żywności. Eksperci zwracają uwagę, że brak żądań finansowych bardziej pasuje do sabotażu niż do zwykłego wymuszenia. Pod koniec sierpnia podobne awarie zamrażarek wystąpiły w sklepach na terenie baz wojskowych USA - według agencji Reuters Pentagon uznał je za skutek ataku hakerskiego.
A Polska?
Na razie bez potwierdzenia. Żadna sieć handlowa działająca w Polsce nie poinformowała o incydencie, choć pojawiają się nieoficjalne sygnały o problemach z chłodzeniem, a firma Sekoia umieściła Polskę na liście krajów objętych atakiem. Te same sterowniki pracują też w polskich sklepach, więc ryzyko jest realne.
Co z tego wynika
- Dla sklepów i serwisów chłodniczych: sterownik chłodni nie powinien być dostępny prosto z internetu. Zdalny dostęp tylko przez bezpieczny kanał (VPN), osobne konta z uwierzytelnianiem dwuskładnikowym zamiast jednego wspólnego hasła serwisu, wymiana sprzętu bez aktualizacji i rejestr, kto co zmieniał.
- Dla klientów: jeśli mrożonki w sklepie są miękkie albo oszronione grudami, a lodówka wyraźnie nie chłodzi - lepiej odpuścić zakup i powiedzieć o tym obsłudze.
To dobry przykład, że internet rzeczy to nie tylko inteligentne żarówki w domu. Każde urządzenie podłączone do sieci „dla wygody serwisu” jest też drzwiami, które ktoś może otworzyć.
Zdjęcie główne: ilustracja wygenerowana przez AI.
Na podstawie: Euronews, Rzeczpospolita, WP Tech, Silesion.pl.
