Ataki na rosyjskie centra danych. Kaspersky bez aktualizacji - przypadek?

Ataki na rosyjskie centra danych w październiku 2026 sparaliżowały część rosyjskiego internetu, a w tym samym czasie użytkownicy antywirusa Kaspersky zaczęli zgłaszać, że program nie pobiera aktualizacji, a menedżer haseł i VPN przestały działać. Czy to się łączy? Na razie nie ma na to dowodów - poniżej zebraliśmy, co wiadomo, i co z tego wynika dla użytkowników w Polsce.

Drony uderzyły w centra danych Yandexa i Sbierbanku

W ciągu tygodnia ukraińskie drony trafiły w trzy z sześciu rosyjskich centrów danych Yandexa:

• Sasowo (obwód riazański), noc 7/8 października: pożar i całkowite wyłączenie; obiekt miał mieścić dwa z trzech superkomputerów Yandexa do trenowania AI
• Kaługa, 9 października: uszkodzona część infrastruktury
• Włodzimierz: centrum z superkomputerem Galushkin, jednym z najmocniejszych w Rosji

Trzy obiekty miały łącznie około 115 MW mocy. Przestały działać m.in. Yandex Cloud (ok. 64 tys. klientów firmowych), poczta, taksówki, Yandex Pay, asystentka Alice i inteligentne urządzenia domowe, a także kilkanaście usług innych firm - od sklepów i dostawców internetu po rosyjskiego TikToka. Yandex przyznaje, że trudno podać termin naprawy, a 10 października zmienił regulamin tak, by nie odpowiadać za skutki ataków dronów.

14 października zaatakowane zostało też centrum danych Sbierbanku w Bałakowie, opisywane jako największe w Rosji. Bank potwierdził atak, ale twierdzi, że jego systemy działają normalnie. Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski nazwał uderzenia odpowiedzią na wrześniowe rosyjskie ataki na ukraińskie centra danych - uszkodzonych zostało wtedy co najmniej sześć, a około 100 tys. gospodarstw w Kijowie i okolicach straciło internet stacjonarny.

Kaspersky bez aktualizacji

Od weekendu 10-11 października użytkownicy Kasperskiego zgłaszają:

• Antywirus: działa, ale nie pobiera aktualizacji
• Menedżer haseł i VPN: nie da się zalogować
• Portal My Kaspersky: część funkcji niedostępna, brak logowania do kont

Firma zapewnia, że „podstawowa ochrona” działa, a dane użytkowników są bezpieczne. Jako przyczynę podała „zaplanowane prace serwisowe” i nie wyjaśniła, dlaczego trwają kilka dni. Niemiecki serwis heise zwrócił uwagę na zbieżność w czasie z atakami na rosyjskie centra danych, ale podkreśla, że poza datami nic na razie tego nie łączy. Kaspersky już w 2020 roku przeniósł przetwarzanie danych z Europy do Szwajcarii - nie wiadomo jednak, czy jego usługi nadal zależą od infrastruktury w Rosji.

Cyberataki na rosyjskie firmy też trwają

Do tego dochodzą ataki w sieci. Ukraińska grupa BO Team przyznała się do ataków na petersburskiego dostawcę internetu SkyNet, którego sieć od 6 października ma problemy przez atak DDoS - grupa twierdzi, że unieruchomiła ponad 15 tys. urządzeń, czego firma nie potwierdza. Sam Kaspersky w swoich raportach opisuje, że BO Team coraz częściej prowadzi też szpiegostwo i skryte włamania, głównie do firm przemysłowych, telekomunikacyjnych i naftowych.

Co z tego wynika dla użytkowników w Polsce

• Antywirus bez aktualizacji szybko traci sens. Codziennie pojawiają się nowe zagrożenia, a kilkudniowa przerwa w aktualizacjach to realna dziura w ochronie.
• Uzależnienie od jednego dostawcy: jeśli VPN i menedżer haseł są u tej samej firmy co antywirus, jedna awaria odcina od wszystkiego naraz. Warto mieć zapasowy dostęp do najważniejszych haseł.
• Zalecenia instytucji: niemiecki BSI od marca 2022 roku zaleca zastąpienie programów Kaspersky innymi, w USA ich sprzedaż jest zakazana od 2024 roku, a Australia zakazała ich na komputerach rządowych. Polskie Towarzystwo Informatyczne odradza oprogramowanie tworzone w Rosji. Kaspersky odpowiada, że to decyzje polityczne, a nie techniczne.
• Alternatywy: wbudowany w Windows Microsoft Defender (bezpłatny), a z płatnych m.in. ESET, Bitdefender czy Norton. Przed odinstalowaniem Kasperskiego warto wyeksportować hasła z jego menedżera, jeśli z niego korzystasz.

Będziemy aktualizować wpis, gdy Kaspersky poda przyczynę awarii.

Zdjęcie główne to ilustracja wygenerowana przez AI (Gemini) - nie przedstawia żadnego z zaatakowanych obiektów.

Na podstawie: heise, The Record, Reuters/KSL, The Record (SkyNet).